ورطهء غرور و آرزوها دانست . اين بيان حالت رجا و علمى است كه آن را به وجود مىآورد و عملى است كه ثمرهء آن است . دليل آن كه رجا به بارآورندهء اين اعمال است حديث زيد الخيل است كه به پيامبر خدا ( ص ) عرض كرد : آمده‌ام تا از شما بپرسم نشانهء كسى كه خدا او را نخواهد و نشانهء كسى كه خدا او را بخواهد چيست ؟ پيامبر ( ص ) فرمود : « چگونه بامداد كردى ؟ » عرض كرد : بامداد كردم در حالى كه نيكى و اهل نيكى را دوست مىدارم و اگر بر انجام دادن چيزى از آن توانايى يابم به آن شتاب مىكنم و به پاداش نيكى يقين دارم و اگر چيزى از آن از من فوت شود اندوهگين مىشوم و آن را آرزو مىكنم ، فرمود : « اين نشانه‌اى است از خدا در كسى كه او را بخواهد ، و اگر نسبت به تو چيز ديگرى مىخواست آن را براى تو آماده مىكرد و باك نداشت كه در كدام وادى هلاك شوى . » « 8 » پيامبر ( ص ) نشانهء كسى را كه خداوند خير او را اراده كرده بيان فرموده و اگر كسى بدون اين نشانه‌ها اميد دارد كه خدا خير او را اراده كرده باشد فريب خورده و مغرور است . فضيلت رجا و ترغيب به آن ( 1 ) بدان عمل اگر از روى رجا انجام شود برتر از اداى آن از روى خوف است ، زيرا مقرّبترين بندگان به خدا محبوبترين آنها نزد اوست و دوستى سبب غلبهء رجاست . اين مطلب را قياس كن به دو پادشاه كه يكى را از بيم مجازاتهايش فرمانبردارى و ديگرى را به اميد پاداشهايش خدمت كنند . از اين رو دربارهء رجا و داشتن حسن ظنّ به خدا بويژه به هنگام مرگ احاديث رغبت انگيزى وارد شده و خداوند متعال فرموده است : لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ . « 9 » پس نوميدى را حرام كرده است . در اخبار يعقوب پيامبر ( ع ) آمده است كه خداوند به او وحى فرمود : آيا مىدانى چرا ميان تو و يوسف جدايى انداختم ؟ اين به سبب آن بود كه گفتى : مىترسم گرگ او را بخورد و شما از او غافل باشيد ، چرا از گرگ بيم داشتى و به من اميد نداشتى ، چرا غفلت برادرانش را به نظر آوردى و حفظ مرا از او در نظر نگرفتى ؟

--> ( 8 ) الكبير طبرانى از حديث ابن مسعود به سندى ضعيف و در آن آمده كه به او فرمود : تو زيد الخير هستى . ( 9 ) زمر / 53 : از رحمت خداوند نوميد مباشيد .